Şəkərli diabet hamiləlik zamanı hansı riskləri yaradır?
Hamiləlik zamanı şəkərli diabet həm ana, həm də döl üçün ciddi sağlamlıq riskləri yarada bilər. Bu vəziyyət hestasional diabet və ya öncədən mövcud olan diabet formasında özünü göstərə bilər. Hamiləlikdə şəkərin düzgün idarə olunmaması müxtəlif fəsadlara yol aça bilər və bu səbəbdən hamilə qadınlar mütəmadi olaraq həkim nəzarətində olmalıdırlar.
Hamiləlikdə şəkərli diabetin ana üçün riskləri
1. Hipoqlikemiya və ya hiperqlikemiya
Hamiləlik zamanı hormonal dəyişikliklər insulin müqavimətini artırır. Bu isə qanda şəkər səviyyəsinin ya çox azalmasına (hipoqlikemiya), ya da həddən artıq yüksəlməsinə (hiperqlikemiya) səbəb ola bilər. Qan şəkərinin stabil olmaması həm ananın, həm də dölün sağlamlığına ciddi mənfi təsir göstərə bilər.
2. Hamiləlik hipertenziyası və preeklampsiya
Şəkərli diabeti olan hamilələrdə yüksək qan təzyiqi (hipertoniya) və preeklampsiya riski artır. Preeklampsiya – hamiləliyin ciddi bir fəsadı olub, böyrəklərə, qaraciyərə və digər orqanlara zərər verə bilər. Bu vəziyyət vaxtında müalicə olunmasa, erkən doğuşa və ya digər ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
3. Erkən doğuş riski
Hamiləlik zamanı hestasional diabet və ya düzgün idarə olunmayan şəkərli diabet erkən doğuş ehtimalını artırır. Erkən doğuş körpənin inkişafdan geri qalması və tənəffüs problemlərinin yaranması ilə nəticələnə bilər.
4. Doğuşun çətinləşməsi və keysəriyyə əməliyyatı
Şəkərli diabet dölün çəkisinin həddən artıq artmasına (makrosomiya) səbəb ola bilər. Böyük çəkili körpələrdə isə doğuş zamanı çiyin dislokasiyası və doğuş travması riski artır. Bu səbəbdən, diabeti olan hamilələrin çoxuna keysəriyyə əməliyyatı vasitəsilə doğuş etmək məsləhət görülür.
5. Hamiləlikdə infeksiyalar
Diabeti olan hamilələrdə sidik yolları infeksiyaları və digər bakterial infeksiyalar daha çox müşahidə olunur. Bu infeksiyalar vaxtında müalicə olunmasa, hamiləliyin gedişinə mənfi təsir göstərə bilər.
Hamiləlikdə şəkərli diabetin döl üçün riskləri
1. Makrosomiya (körpənin çəkisinin həddən artıq olması)
Anada qan şəkərinin yüksək olması dölün həddən artıq çəki almasına səbəb ola bilər. Makrosomiyalı körpələrin çiyin çıxığı, sinir zədələnməsi və doğuş zamanı travma alma riski yüksəkdir.
2. Yenidoğulmuşda hipoqlikemiya
Anada qan şəkəri yüksək olduqda dölün orqanizmi daha çox insulin ifraz etməyə alışır. Doğuşdan sonra anadan gələn qlükoza kəsildikdə, körpədə hipoqlikemiya inkişaf edə bilər. Şiddətli hipoqlikemiya müalicə olunmasa, beyin zədələnməsinə səbəb ola bilər.
3. Tənəffüs çətinliyi
Şəkərli diabeti olan anaların körpələrində tənəffüs distress sindromu (RDS) tez-te rast gəlinir. Bu sindrom körpənin ağciyərlərinin tam inkişaf etməməsi səbəbi ilə yaranır və doğuşdan sonra süni tənəffüs dəstəyi tələb edə bilər.
4. Sarılıq və elektrolit balansının pozulması
Diabeti olan analardan doğulan körpələrdə yenidoğulmuş sarılığı daha çox müşahidə edilir. Bundan əlavə, elektrolit balansının pozulması da rast gəlinə bilər ki, bu da körpənin sağlamlığı üçün təhlükəli ola bilər.
5. Uşaqda gələcəkdə diabet və piylənmə riski
Araşdırmalar göstərir ki, hamiləlik zamanı yüksək qan şəkərinə məruz qalan körpələrdə gələcəkdə piylənmə, insulin müqaviməti və Tip 2 diabet inkişaf etmə riski daha yüksəkdir. Bu səbəbdən, ananın qan şəkərini düzgün idarə etməsi körpənin uzunmüddətli sağlamlığı üçün vacibdir.
Risklərin azaldılması üçün tövsiyələr
- Hamiləlikdən əvvəl qan şəkəri nəzarət altına alınmalıdır. Diabeti olan qadınlar hamiləlik planlaması etməzdən əvvəl endokrinoloqla məsləhətləşməlidirlər;
- Həkim nəzarəti altında pəhriz və idman planı hazırlanmalıdır. Sağlam qidalanma və mütəmadi fiziki aktivlik qan şəkərinin normada qalmasına kömək edir.
- İnsulin və ya dərman müalicəsi düzgün tənzimlənməlidir. Hestasional diabet və ya tip 1-ci və 2-ci diabet xəstələri həkim göstərişinə əsasən insulin və digər şəkərsalıcı preparatlar qəbul etməlidirlər.
- Qanda şəkərinin səviyyəsinin müntəzəm monitorinqi aparılmalıdır. Xüsusilə səhər acqarına və yeməkdən sonra qan şəkəri ölçülməlidir.
- Doğuşdan sonra körpənin sağlamlıq vəziyyəti yaxından izlənilməlidir. Yenidoğulmuşlarda hipoqlikemiya, tənəffüs problemləri və digər ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün həkim nəzarəti vacibdir.
Şəkərli diabet hamiləlik zamanı həm ana, həm də döl üçün ciddi risklər yarada bilər. Qan şəkərinin nəzarətdə saxlanması və həkim göstərişlərinə əməl edilməsi bu risklərin azalmasına kömək edir. Müntəzəm tibbi nəzarət və düzgün müalicə üsulları ilə sağlam hamiləlik və sağlam körpə dünyaya gətirmək mümkündür.