Şəkərli diabetdən qaynaqlanan göz problemlərindən necə qorunmaq olar?
Şəkərli diabet zamanı qanda şəkərin səviyyəsi uzun müddət yüksək olduqda bir sıra orqanlar və toxumalar ciddi görə bilər. Bu orqanlardan biri də gözlərdir. Diabet, xüsusilə müalicə edilmədikdə görmə problemlərinin yaranmasına səbəb ola bilər. Diabetdən qaynaqlanan göz problemləri qlükoza metabolizminin pozulması nəticəsində yaranır və torlu qişanın zədələnməsinə, görmə qabiliyyətinin itirilməsinə və digər ciddi göz xəstəliklərinə yol açıa bilər. Bu yazıda şəkərli diabetdən qaynaqlanan göz problemlərindən qorunmaq və bu problemlərin qarşısını almaq üçün hansı tədbirləri görmək lazım olduğu barədə məlumat verilib.
Diabet və göz sağlamlığı: əsas problem nədir?
Şəkərli diabetin gözlərə təsiri, əsasən qan damarlarının zədələnməsi ilə əlaqədardır. Uzun müddət düşməyən yüksək qan şəkəri, gözün torlu qişasında (retina) kiçik damarların zədələnməsinə və bu damarların divarlarının incəlməsinə səbəb ola bilər. Bu vəziyyət diabetik retinopatiya kimi tanınan bir göz xəstəliyinə yol aça bilər. Diabetik retinopatiya gözlərdə qanaxmalara və torlu qişada yeni damarların yaranmasına səbəb ola bilər, nəticədə görmə itkisi baş verə bilər.
Şəkərli diabet gözün bülluruna da təsir edə bilər. Diabet büllurun üzərindəki maye balansını pozaraq gözün bulanıq görməsinə (kataraktaya) səbəb ola bilər. Bundan başqa, diabet xəstələrində göz təzyiqinin artması və nəticədə qlaukoma inkişafı riski də daha yüksəkdir.
Göz problemlərinin qarşısını almaq üçün nə etməliyik?
1. Qan şəkərinin nəzarət altında saxlanması
Şəkərli diabetdən qaynaqlanan göz problemlərinin qarşısını almağın ən təsirli yolu qan şəkərinin sabit və normal səviyyələrdə saxlanmasıdır. Yüksək qan şəkəri göz damarlarına və digər orqanlara zərər verə bilər. Diabet xəstələri qan şəkərini müntəzəm olaraq ölçməli və həkimin təyin etdiyi dərmanları düzgün şəkildə qəbul etməlidirlər. Həmçinin, sağlam qidalanma, düzgün pəhriz və fiziki aktivlik qan şəkərinin tənzimlənməsində mühüm rol oynayır.
2. Mütəmadi göz müayinələri
Şəkərli diabet xəstələri gözlərin sağlamlığını qorumaq üçün mütəmadi olaraq oftalmoloji müayinələrdən keçməlidirlər. Diabetin təsiri altındakı gözlərdə hər hansı bir dəyişiklik erkən mərhələlərdə aşkar edilsə, müalicə daha effektiv ola bilər. Diabetik retinopatiyanın ilkin mərhələlərində hər hansı bir əlamət müşahidə olunmaya bilər, buna görə də müntəzəm göz müayinələri vacibdir. Oftalmoloq retina sağlamlığını qiymətləndirmək üçün xüsusi testlər və müayinələr aparacaq.
3. Siqaret çəkməmək
Siqaret çəkmək şəkərli diabetin gözlərə təsirini daha da ağırlaşdıra bilər. Siqaret qan damarlarını daraldaraq gözlərin qidalanma dərəcəsini məhdudlaşdıra və retinanın zədələnməsinə səbəb ola bilər. Həmçinin, siqaret çəkən diabet xəstələrində katarakta və qlaukoma kimi göz xəstəliklərinin inkişaf riski artır. Siqareti buraxmaq göz sağlamlığını qorumaq və diabetin gözlərə təsirini azaltmaq üçün vacib addımdır.
4. Yüksək qan təzyiqi ilə mübarizə aparmaq
Yüksək qan təzyiqi diabetik retinopatiyanın inkişafında mühüm rol oynayır. Qan təzyiqinin yüksək olması göz damarlarının zədələnməsinə və nəticədə görmə itkisinə səbəb ola bilər. Diabet xəstələri, xüsusilə yüksək qan təzyiqindən əziyyət çəkənlər müntəzəm olaraq qan təzyiqini izləməli və həkim tərəfindən təyin olunan dərmanları qəbul etməlidirlər. Yüksək qan təzyiqinin idarə edilməsi göz sağlamlığını qorumaq üçün ən vacib amildir.
5. Gözlərin sağlamlığı və düzgün qidalanma
Göz sağlamlığını dəstəkləyən pəhriz şəkərli diabetin gözlərə təsirini azaltmağa kömək edə bilər. A, C və E vitamləri, eləcə də omeqa-3 yağ turşuları kimi maddələr göz sağlamlığını qorumaq və retinanın sağlamlığını dəstəkləmək üçün vacibdir. Şəkərli diabeti olan şəxslər tərəvəzlər, meyvələr, qoz-fındıq, yağsız ət və balıq kimi qidalarla zəngin pəhriz saxlamalıdırlar. Həmçinin, şəkərli diabet xəstələri şəkərli qidalardan və qeyri-təbii yağlardan çəkinməli. bu tədbirlər qan şəkərinin səviyyələrini tənzimləməyə kömək edəcək.
6. Diabetik retinopatiya və qlaukomanın erkən aşkarlanması
Diabet xəstələri görmə qabiliyyətindəki hər hansı bir dəyişiklik və ya bulanıq görmə kimi əlamətləri özlərində müşahidə etdikdə dərhal həkimə bildirməlidirlər. Diabetik retinopatiya və qlaukoma erkən mərhələlərdə simptomsuz inkişaf edə bilər. Buna səbəbdən müntəzəm göz müayinələri olduqca önəmlidir. Əgər diabetik retinopatiya aşkarlanıb müalicə edilərsə, görmə itkisi riski azalar. Qlaukomanın erkən aşkar edilməsi də göz təzyiqinin idarə edilməsində mühüm rol oynayır.
Şəkərli diabetdən qaynaqlanan göz problemlərini önləmək və göz sağlamlığını qorumaq diabetin düzgün idarə edilməsi ilə sıx bağlıdır. Qan şəkərinin nəzarət altında saxlanması, müntəzəm göz müayinələri, sağlam həyat tərzi, siqaretdən çəkinmək, qan təzyiqini idarə etmək və düzgün qidalanmaq diabetin gözlərə təsirini azaltmağa kömək edir. Diabeti olan şəxslər göz sağlamlığını qorumaq üçün həkimlərlə sıx əməkdaşlıq etməli və hər hansı bir göz problemi ilə qarşılaşdıqları zaman dərhal müalicəyə başlamalıdırlar. Bu yanaşmalarla şəkərli diabetin gözlərə mənfi təsirini minimuma endirmək və görmə itkisini qarşısını almaq mümkündür.