Şəkərli diabet xəstələri hamiləlik zamanı nələrə diqqət etməlidirlər?
Şəkərli diabet hamiləlik dövründə ciddi risklər yarada və həm ana, həm də körpədə bir sıra sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Bu səbəbdən şəkərli diabeti olan qadınların hamiləlik zamanı xüsusi diqqət altında olmaqları vacibdir. Diabetin tənzimlənməsi və düzgün müalicə hamiləlik dövründə sağlam nəticələr əldə etmək üçün ən əsas amillərdən biridir. Bu yazıda şəkərli diabeti olan xəstələrin hamiləlik zamanı diqqət etməli olduqları əsas məsələləri müzakirə edəcəyik.
1. Qan şəkərinin nəzarətdə saxlanması
Şəkərli diabeti olan qadınlar hamiləlik dövründə qan şəkərinin səviyyəsini daha ciddi nəzarət altında saxlamalıdırlar. Yüksək qan şəkəri hamiləlik zamanı həm ana, həm də körpə üçün ciddi risklər yarada bilər. Ana üçün bu təhlükələr yüksək qan şəkərinin dölün böyüməsinə mənfi təsir göstərməsi və erkən doğuş riskini artırması ilə bağlıdır. Körpə isə yüksək qan şəkəri səbəbilə doğuş zamanı zədələnə və doğuşdan sonra onda da şəkərli diabetin yaranması ehtimalı yüksələ bilər.
Hamiləlik dövründə qan şəkəri səviyyəsini stabil saxlanmaq üçün mütəmadi olaraq ölçmələr aparılmalı, həkim isə insulinin dozasını və pəhriz təlimatlarını buna uyğun şəkildə tənzimləməlidir. Hamiləlik boyunca qan şəkərinin ideal səviyyədə saxlanması həm ananın, həm də uşağın sağlamlığı üçün çox önəmlidir.
2. Hamiləlikdən qabaq diabetin müalicəsi
Şəkərli diabeti olan qadınlar hamiləlikdən əvvəl müvafiq müalicə kursu keçməli və özləri qan şəkərinin səviyyəsinə nəzarət etməyi öyrənməlidirlər. Hamiləlik dövründən əvvəl qan şəkəri səviyyəsinin nə qədər yaxşı idarə edildiyi hamiləliyin də necə bitəcəyinə birbaşa təsir göstərir. Hamiləlikdən əvvəl qan şəkərinə düzgün nəzarət edilməsi həm doğuş zamanı, həm də doğuşdan sonra ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edir.
Şəkərli diabeti olan qadınlar hamiləlik planlaşdırmadan əvvəl həkimlə məsləhətləşməli, insulin və digər dərmanlarının hamiləlik dövrünə uyğun olub-olmadığını öyrənməlidirlər. Bu dövrdə insulin müalicəsi və dərmanların hamiləlik üçün uyğun olması çox vacibdir. Həmçinin, qadınlar pəhriz ilə bağlı həkim məsləhəti almalı, hamiləlik dövrü üçün uyğun pəhriz planı hazırlamalıdırlar.
3. Sağlam pəhriz və qidalanma
Şəkərli diabeti olan hamilə qadınlar sağlam, balanslı pəhriz saxlamalıdırlar. Pəhriz qan şəkərini tənzimləməyə kömək etməli, eyni zamanda ananın və körpənin qida ehtiyaclarını qarşılamalıdır. Hamiləlik dövründə kaloriləri və karbohidratları idarə etmək diabetin tənzimlənməsi baxımından çox vacibdir.
Bunun üçün qida planı aşağıdakı prinsiplərə əsaslanmalıdır:
- Karbohidratların tənzimlənməsi: Yavaş həzm olunan kompleks karbohidratlar (tam taxıllar, tərəvəzlər) üstünlük təşkil etməlidir;
- Proteinlər və yağlar: Həmçinin yüksək keyfiyyətli proteinlər və sağlam yağlar (zeytun yağı, avokado, qoz-fındıq) qida rasionuna daxil edilməlidir;
- Şəkərli və asan həzm olunan qidalardan yan durmaq: Şəkərli və yüksək qlisemik indeksə malik qidalar qan şəkərinin kəskin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.
Hamiləlik dövründə xüsusilə fol turşusunun qəbuluna diqqət yetirilməlidir. Fol turşusu dölün inkişafında əhəmiyyətli rol oynayır və neyral boru defektlərinin qarşısını almağa kömək edir.
4. Fiziki aktivlik və idman
Hamiləlik dövründə fiziki aktivlik, şəkərli diabeti olan qadınlar üçün çox vacibdir. Yüngül fiziki fəaliyyətlər qan şəkərinin tənzimlənməsinə kömək edə bilər. Məsələn, gündəlik gəzinti, üzgüçülük və ya yoqa kimi hərəkətlər qan şəkərini sabit saxlamağa kömək edir və hamiləlik dövründə ananın ümumi sağlamlığını gücləndirir.
Fiziki fəallığı həkiminizlə müzakirə edərək təhlükəsiz və faydalı proqram seçməlisiniz. Fiziki fəaliyyətin həddən artıq və ya nizamsız olması qan şəkərinin səviyyəsi çox aşağı sala bilər, buna görə də fiziki fəaliyyət həkim tərəfindən yönləndirilməlidir.
5. Mütəmadi həkim nəzarəti və tibbi müayinələr
Hamiləlik dövründə şəkərli diabeti olan qadınların mütəmadi olaraq həkim nəzarətində olmaları çox önəmlidir. Qan şəkəri, insulin dozası və pəhrizlər müntəzəm olaraq ölçülməlidir. Hamiləlik müddətində diabetin tənzimlənməsi üçün insulin dozası dəyişdirilməsi ancaq həkim nəzarəti altında baş tutmalıdır. Bundan əlavə, hamiləlik zamanı digər potensial ağırlaşmaların (məsələn, yüksək qan təzyiqi, preeklampsiyanın) qarşısını almaq üçün mütəmadi olaraq tibbi müayinələr keçirilməlidir.
Həkimlər həmçinin ultrasəs və digər testlər vasitəsilə dölün inkişafını izləyərək şəkərli diabetin körpəyə təsirlərini qiymətləndirə bilərlər.
6. Stresin azaldılması və psixoloji dəstək
Hamiləlik dövrü emosional və fiziki dəyişikliklərə gətirib çıxara bilər. Bu da şəkərli diabeti olan qadınlar üçün əlavə bir stres mənbəyi ola bilər. Stresin idarə edilməsi qan şəkərinin tənzimlənməsində çox vacibdir. Meditasiya, nəfəs məşqləri və digər rahatlama üsulları stresin azaldılmasına kömək edə bilər. Psixoloji dəstək almaq və hamiləlik dövründə stresə qarşı tədbirlər görmək həm ananın, həm də körpənin sağlamlığını qorumağa kömək edir.
Şəkərli diabeti olan qadınlar sağlam hamiləlik keçirmək üçün diqqətli olmalıdırlar. Qan şəkərinin nəzarət altında saxlanması, düzgün pəhriz, mütəmadi tibbi müayinələr və fiziki aktivlik şəkərli diabetin hamiləlik dövründəki təsirlərini minimuma endirə bilər. Hamiləlik dövrü boyunca şəkərli diabetin idarə edilməsi həm ananın, həm də körpənin sağlamlığını qorumaq üçün vacibdir. Bu dövrdə müvafiq tibbi nəzarət və düzgün yanaşmalarla sağlam bir hamiləlik və doğuş mümkün ola bilər.