Şəkərli diabet xəstələrində cinsi zəifliyin səbəbləri
Şəkərli diabet orqanizmin insulini düzgün şəkildə istehsal edə bilməməsi və ya insulinin bədəndəki hüceyrələr tərəfindən lazımi şəkildə istifadə edilməməsi nəticəsində meydana gələn bir xroniki xəstəlikdir. Nəzarət edilmədikdə ciddi ağırlaşmalara səbəb olur. Cinsi zəiflik şəkərli diabetin daha az danışılan, lakin ciddi təsirlərindən biridir. Diabet xəstələrində cinsi zəifliyin artaraq yayılmasının bir çox bioloji və fizioloji səbəbləri var. Bu yazıda şəkərli diabet xəstələrində cinsi zəifliyin yaranma səbəbləri, bu vəziyyətin arxasında duran mexanizmlər və müalicə üsullarını araşdıracağıq.
1. Yüksək qan şəkəri və sinir zədələnməsi
Şəkərli diabetin ən ciddi və geniş yayılmış ağırlaşmalarından biri neyropatiya, yəni sinir zədələnməsidir. Yüksək qan şəkəri vaxt keçdikcə sinirləri zədələyərək onların düzgün fəaliyyətini pozur. Cinsi orqanların normal işləməsi üçün sinir hüceyrələrinin də düzgün işləməsi çox önəmlidir. Diabet xəstələrində, xüsusilə uzun müddət davam edən yüksək qan şəkəri sinir zədələnmələrinə səbəb ola bilər. Bu, cinsi funksiyaların pozulmasına, erektil disfunksiya (kişilərdə) və azalmış cinsi həvəsə (həm kişilər, həm də qadınlar) yol aça bilər. Diabetik neyropatiya, genital bölgəyə gələn sinir impulslarını zəiflədir və bu, cinsi reaksiyaların azalmasına səbəb olur.
2. Endokrin sistemində dəyişikliklər
Şəkərli diabet bədənin hormonlar sisteminə də mənfi təsir göstərir. Diabet, xüsusən insulinin düzgün istifadə edilməməsi orqanizmin hormon tarazlığını pozur. Hormonlar, xüsusən testosteron (kişilərdə) və estrogen (qadınlarda) cinsi funksiyaların tənzimlənməsində mühüm rol oynayır. Şəkərli diabeti olan kişilər və qadınlarda insulin müqaviməti və hormonal dəyişikliklər nəticəsində cinsi həvəsin azalması və cinsi funksiyaların pozulması müşahidə oluna bilər. Testosteronun azalması kişilərdə erektil disfunksiya və cinsi istək azlığına gətirib çıxara bilər, qadınlarda isə estrogen səviyyəsinin dəyişməsi cinsi münasibətlərə olan marağın azalmasına və vaginada quruluğa səbəb ola bilər.
3. İşemiya və damar problemləri
Şəkərli diabet qan damarlarının sağlamlığını da zədələyir. Diabet xəstələrində, xüsusilə yüksək qan şəkəri səbəbindən arteriyaların divarlarında yağ və digər maddələrin yığılması damarların daralmasına və qan dövranının pozulmasına səbəb olur. Cinsi funksiyalar normal qan dövranı ilə sıx bağlıdır. Kişilərdə damarların daralması və qan axınının azalması erektil disfunksiyaya səbəb ola bilər. Qadınlarda isə qan dövranının pozulması vaginal qan dövranını zədələyərək cinsi əlaqə zamanı ağrıya və həssaslığın azalmasına yol aça bilər. Diabet nəticəsində yaranan damar zədələnmələri cinsi orqanlara qan axınının azalmasına səbəb olur və bu da öz növbəsində cinsi fəaliyyətin pozulmasına gətirib çıxarır.
4. Psixoloji faktorlar
Diabet yalnız fiziki sağlamlığa deyil, həm də psixoloji vəziyyətə təsir edir. Şəkərli diabet xəstələrində xəstəliyin yaratdığı stres, depressiya və narahatlıq hissi getdikcə artan problemdir. Diabetin cinsi funksiyalar üzərindəki təsiri həm də xəstələrin psixoloji vəziyyətindən asılıdır. Diabetdən əziyyət çəkən insanların çoxu cinsi zəiflik və digər əlaqəli ağırlaşmalar barədə qorxu və narahatlıq hissi keçirirlər. Bu, cinsi həvəsin azalmasına və ya cinsi fəaliyyətdən qaçmağa səbəb ola bilər. Həmçinin, uzun müddət diabetdən əziyyət çəkən şəxslərdə xəstəliyə qarşı güvən hissinin azalması və cinsi həyatın məhdudlaşması düşüncəsi psixoloji gərginliyə səbəb olur.
5. Diabetin müalicəsi və dərmanların təsiri
Şəkərli diabetin müalicəsi zamanı istifadə olunan bəzi dərmanlar da cinsi funksiyalara mənfi təsir göstərə bilər. Məsələn, insulin və ya bəzi oral dərmanlar qan şəkərinin səviyyəsini tənzimləyərkən həm də cinsi həvəsin azalmasına və erektil disfunksiyaya səbəb ola bilər. Bəzi dərmanlar, xüsusən beta-blokerlər və antidepressantlar cinsi istəyin azalmasına və erektil funksiyanın pozulmasına təsir edə bilər. Bu dərmanlar cinsi funksiyaların tənzimlənməsindəki problemlərə səbəb olan digər faktorlar ilə birləşə bilər. Buna görə də, diabet xəstələri müalicə prosesində dərmanların yan təsirlərini barədə həkimdən öyrənməlidirlər.
Şəkərli diabet xəstələrində cinsi zəiflik bir neçə fərqli faktordan qaynaqlanır. Sinir zədələnməsi, damar problemi, hormonal dəyişikliklər, psixoloji amillər və dərmanların yan təsirləri cinsi funksiyaların pozulmasına səbəb olan başlıca səbəblərdir. Diabet xəstələrində cinsi sağlamlıq problemlərinin müalicəsi diabetin nəzarət altında saxlnaması ilə sıx əlaqəlidir. Qan şəkərinin səviyyəsini sabit saxlamaq, düzgün qidalanma, fiziki fəaliyyət və stresin idarə edilməsi cinsi funksiyaların yaxşılaşdırılmasına kömək edə bilər. Bununla yanaşı, xəstələr mütləq həkimləri ilə məsləhətləşərək müalicə və dərmanlar haqqında məlumat almalıdırlar. Diabet xəstələrində cinsi zəiflik məsələsi hərtərəfli yanaşma və mütəxəssis nəzarəti tələb edən məsələdir.
