Azyaşlı uşaqlarda şəkərli diabet: Səbəbləri, simptomları və müalicə yolları
Şəkərli diabet (diabetes mellitus) azyaşlı uşaqlarda da müşahidə edilə bilən metabolik pozuntudur. Xüsusilə 1-ci tip diabet uşaqlıq və yeniyetməlik dövrlərində daha çox rast gəlinən insulin çatışmazlığı ilə xarakterizə olunan autoimmun xəstəlikdir. Uşaqlarda nadir hallarda 2-ci tip diabet də inkişaf edə bilər, lakin bu əsasən piylənmə və həyat tərzi faktorları ilə bağlı olaraq ortaya çıxır.
Azyaşlı uşaqlarda şəkərli diabetin səbəbləri
1-ci tip diabetin əsas səbəbi immun sisteminin mədəaltı vəzinin insulin istehsal edən beta hüceyrələrinə hücum etməsi və onları məhv etməsidir. Bu prosesin inkişafına irsi meyillilik və ətraf mühit faktorları təsir edə bilər. Virus infeksiyaları (məsələn, rotavirus, enteroviruslar) və bəzi digər xarici təsirlər bu xəstəliyin yaranmasını sürətləndirə bilər.
2-ci tip diabet isə insulin müqavimətinin və piylənmənin artması ilə əlaqəlidir. Uşaqlarda bu tip diabetin yaranma riski əsasən aşağıdakı faktorlarla bağlıdır:
- Yanlış qidalanma və yüksək kalorili qidaların qəbul edilməsi
- Fiziki aktivliyin aşağı olması;
- Ailədə diabet tarixçəsi;
- Artıq çəki və piylənmə.
Azyaşlı uşaqlarda şəkərli diabetin simptomları
Uşaqlarda diabetin erkən diaqnozu çox vacibdir, çünki müalicə gecikdirildikdə ağır fəsadlar yarana bilər. Ən çox rast gəlinən simptomlar bunlardır:
- Sıx və həddən artıq sidik ifrazı (poliuriya);
- Davamlı susuzluq hissi (polidipsiya);
- Sürətli çəki itkisi;
- Tez və çox yorulmaq, zəiflik;
- Qan şəkərinin yüksəlməsi səbəbindən bulanıq görmə;
- Yaraların gec sağalması və dəri infeksiyalarına meyillilik.
Uşaqlarda bu simptomlardan biri və ya bir neçəsi müşahidə edildikdə dərhal həkimə müraciət olunmalıdır.
Müalicə və idarəetmə
1-ci tip diabetin müalicəsi insulin terapiyasına əsaslanır. Uşaqlar mütəmadi olaraq qan şəkərini ölçməli və insulin inyeksiyalarını düzgün qaydada etdirməlidirlər. Bundan əlavə, balanslı qidalanma və fiziki aktivlik diabetin idarə olunmasında mühüm rol oynayır.
2-ci tip diabetin müalicəsi isə əsasən həyat tərzinin dəyişdirilməsi ilə başlayır. Sağlam qidalanma planı, aktiv həyat tərzi və bəzən dərman müalicəsi tətbiq edilə bilər. Əgər diabet ağırlaşarsa, insulin terapiyası da tələb oluna bilər.
Azyaşlı uşaqlarda şəkərli diabet mümkündür və xüsusilə 1-ci tip diabet daha geniş yayılıb. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə uşağın sağlam həyat sürməsinə kömək edir. Valideynlər və tibb işçiləri uşaqlarda şəkərli diabetin simptomlarına qarşı diqqətli olmalı və profilaktik tədbirlər görməlidirlər.
